Chuyến thăm Nhật Bản của tổng thống Joe Biden vào tháng này sẽ diễn ra cùng ngày với sự ra mắt chính thức chính lược kinh tế mới của Hoa Kỳ với Ấn Độ Dương – Thái Bình Dương, ngay cả khi Trung Quốc đang “quyết liệt” tìm cách để lấp đầy khoảng trống kể từ khi Washington từ bỏ hiệp định thương mại khu vực, đại sứ Tokyo đến Hoa Kỳ cho biết hôm thứ hai.
Phát biểu tại sự kiện do Trung tâm Nghiên cứu Chiến lược và Quốc tế do Washington tổ chức Đại sứ Koji Tomita chia sẻ rằng Nhật Bản và Hoa Kỳ đang nghiên cứu các chi tiết của khuôn khổ kinh tế Ấn Độ – Thái Bình Dương (IPEF), theo ông, cần đạt được sự cân bằng giữa tính hòa nhập và tiêu chuẩn cao.
Các quốc gia Đông Nam Á khao khát thắt chặt quan hệ với Hoa Kỳ, nhưng lúng túng vì sự chậm trễ trong việc trình bày chi tiết các kế hoạch tham gia kinh tế với khu vực kể từ khi cựu Tổng thống Donald Trump từ bỏ hiệp định thương mại khu vực vào năm 2017.
Chuyến thăm của thống Biden tới Hàn Quốc và Nhật Bản dự kiến sẽ diễn ra từ ngày 20 tháng 5 đến ngày 24 tháng 5, kế hoạch này đã được công bố trong khuôn khổ Kinh tế Ấn Độ – Thái Bình Dương (IPEF) vào năm ngoái. Khi công bố chiến lược của mình cho khu vực Ấn Độ – Thái Bình Dương vào tháng 2, chính quyền cho biết IPEF sẽ được khởi động vào đầu năm 2022.
Tomita cho biết chuyến thăm của tổng thống Biden sẽ gửi một tín hiệu mạnh mẽ rằng Washington vẫn tập trung vào Ấn Độ Dương – Thái Bình Dương bất chấp cuộc chiến ở Ukraine.
“Nhưng đó không chỉ là một thông điệp. Tôi nghĩ chuyến thăm này sẽ thiết lập quan điểm mạnh mẽ rằng Nhật Bản và Hoa Kỳ sẵn sàng chung tay đóng vai trò lãnh đạo đối với sự phát triển kinh tế, xã hội khu vực Ấn Độ Dương, Thái Bình Dương mở rộng” ông nói thêm.
Tomita nhấn mạnh rằng chuyến thăm của tổng thống sẽ bao gồm cuộc họp thượng đỉnh của Nhóm Quad gồm Hoa Kỳ, Nhật Bản, Úc và Ấn Độ, một phương tiện quan trọng cho mục đích đó.
“Ngoài ra, tôi hy vọng chuyến thăm cũng sẽ trùng với sự ra mắt chính thức của sáng kiến khung kinh tế Ấn Độ – Thái Bình Dương của Hoa Kỳ. Và chúng tôi hiện đang cố gắng xác minh những ý tưởng có trong sáng kiến này”, ông nói.
Biden sẽ tiếp đón các nhà lãnh đạo Đông Nam Á tại hội nghị thượng đỉnh đặc biệt ở Washington vào thứ năm và thứ sáu, nhưng một nhà ngoại giao châu Á cho biết IPEF không có trong chương trình nghị sự chính thức vì hầu hết các nền kinh tế ASEAN sẽ không nằm trong số các nước ký kết ban đầu.
Nhà ngoại giao cho biết ít nhất sáu quốc gia có khả năng sẽ đăng ký ban đầu với Hoa Kỳ để đàm phán các thỏa thuận về một loạt các tiêu chuẩn chung. Đó là Australia, Nhật Bản, New Zealand, Hàn Quốc và các thành viên ASEAN là Philippines và Singapore.
Các nhà phân tích nói rằng Washington đặc biệt muốn đưa Việt Nam và Indonesia tham gia vào sáng kiến này, nhưng hai nước này vẫn chưa đạt được các tiêu chuẩn của Hoa Kỳ về luồng dữ liệu xuyên biên giới.
Tomita cho biết việc Hoa Kỳ rút khỏi Hiệp định toàn diện và tiến bộ cho quan hệ đối tác xuyên Thái Bình Dương là một bước lùi và Trung Quốc “đang rất tích cực tìm cách nhúng tay vào vụ này.”
Ông đề cập đến IPEF: “Bất cứ khi nào bạn thực hiện bất kỳ hình thức diễn đàn kinh tế khu vực nào, đều có sự đánh đổi giữa tính toàn diện và tiêu chuẩn cao. “Tất nhiên, chúng ta cần cả hai, nhưng chúng ta phải đạt được sự cân bằng giữa hai yêu cầu này.”
Chính quyền Biden đã phớt lờ những lời kêu gọi quay trở lại CPTPP vì lo ngại về tác động có thể xảy ra của hiệp định này đối với thị trường làm của Hoa Kỳ và khiến các nước nhỏ hơn ở Châu Á lúng túng vì khả năng tiếp cận thị trường mà hiệp định mang lại không được như IPEF, thứ mà họ đang mong muốn tìm kiếm.
Đại sứ Hoa Kỳ tại Nhật Bản, Rahm Emanuel, đồng quan điểm rằng IPEF cần phải có tính hội nhập, nhưng cũng phải có các tiêu chuẩn đủ cao để đây không phải là “cuộc đua đến đáy về mặt kinh tế.”
